Một người mắc bệnh hiếm có thể dùng nhiều loại thuốc do nhiều bác sĩ ở nhiều nơi kê. Phần lớn sai sót không xảy ra ở một bác sĩ nào mà ở chỗ nối giữa họ.
Vì sao cần một danh sách duy nhất
- Mỗi bác sĩ chỉ biết phần mình kê.
- Hệ thống thường không tự tổng hợp.
- Bạn là người duy nhất thấy toàn bộ.
- Không có danh sách thì không ai kiểm tra được tương tác.
Danh sách nên có những gì
- Tên thuốc đầy đủ như trên hộp.
- Cách dùng theo đúng đơn của bác sĩ.
- Ai kê và từ khi nào.
- Lý do dùng.
- Thực phẩm bổ sung và thảo dược.
- Thuốc mua không cần đơn.
Hai dòng cuối hay bị bỏ sót nhất và chúng lại là nguồn tương tác phổ biến, nên đừng để chúng ngoài danh sách.
Đưa dược sĩ xem
- Dược sĩ là người phù hợp nhất để rà tương tác.
- Mang danh sách đầy đủ tới hỏi.
- Hỏi về thời điểm uống các thuốc so với nhau.
- Hỏi về ăn uống liên quan tới từng thuốc.
- Làm việc này lại mỗi khi có thay đổi.
Giữ đúng phác đồ hằng ngày
- Hộp chia theo ngày trong tuần.
- Chuẩn bị cả tuần một lần vào giờ yên tĩnh.
- Đặt nhắc trong điện thoại.
- Gắn giờ uống vào việc cố định như bữa ăn.
- Để thuốc ở chỗ bạn nhìn thấy vào đúng giờ đó.
Việc chuẩn bị cả tuần một lần cũng là cơ hội phát hiện sớm sắp hết thuốc, điều mà việc lấy từng viên mỗi ngày không cho thấy.
Không để hết thuốc
- Đặt nhắc khi còn khoảng một tuần.
- Với thuốc khó kiếm thì đặt sớm hơn nữa.
- Hỏi trước về thủ tục kê lại đơn.
- Biết trước nơi nào có sẵn loại thuốc đó.
- Hỏi phải làm gì nếu hết vào cuối tuần hoặc ngày lễ.
Khi quên một liều
- Cách xử lý khác nhau tuỳ từng loại thuốc.
- Hỏi trước bác sĩ hoặc dược sĩ cho từng loại.
- Ghi hướng dẫn đó vào danh sách của bạn.
- Đừng tự gấp đôi liều để bù.
- Ghi lại việc quên để báo khi đi khám.
Khi đổi thuốc
- Cập nhật danh sách ngay lập tức.
- Hỏi thuốc cũ ngừng thế nào, đột ngột hay giảm dần.
- Hỏi cần theo dõi gì trong giai đoạn chuyển.
- Bỏ thuốc cũ ra khỏi hộp chia để tránh nhầm.
- Báo cho các bác sĩ khác về thay đổi.
Khi đi khám hoặc nhập viện
- Mang theo danh sách và cả hộp thuốc nếu được.
- Đưa ngay khi vào chứ không chờ được hỏi.
- Xác nhận lại danh sách trước khi ra viện.
- Hỏi rõ thuốc nào tiếp tục, thuốc nào ngừng.
- Sai sót hay xảy ra nhất ở lúc chuyển giao.
Thời điểm nhập viện và ra viện là lúc phác đồ dễ bị thay đổi ngoài ý muốn nhất, nên việc rà lại danh sách ở cả hai đầu rất đáng làm.
Bảo quản thuốc
- Đọc kỹ điều kiện bảo quản của từng loại.
- Một số cần giữ lạnh.
- Tránh nơi nóng và ẩm.
- Để xa tầm tay trẻ em.
- Hỏi dược sĩ về cách mang thuốc khi đi xa.
Khi thuốc phải tiêm hoặc truyền tại nhà
- Cần được hướng dẫn kỹ trước khi tự làm.
- Hỏi về cách bảo quản và chuẩn bị.
- Hỏi dấu hiệu nào cần ngừng ngay và gọi ai.
- Có số liên hệ khẩn cấp dán ở chỗ dễ thấy.
- Xử lý vật dụng đã dùng theo đúng hướng dẫn.
Việc chuyển từ truyền tại bệnh viện sang tự làm tại nhà thay đổi rất nhiều cho gia đình về thời gian và đi lại, nhưng nó cũng chuyển trách nhiệm sang người nhà. Đừng ngại yêu cầu được hướng dẫn lại nhiều lần cho tới khi thực sự tự tin, và hỏi xem có ai tới nhà hỗ trợ trong những lần đầu không.
Khi có nhiều người cùng chăm sóc
- Thống nhất một cách ghi duy nhất.
- Ghi lại ngay sau mỗi lần cho uống.
- Bàn giao rõ ràng khi đổi ca.
- Một người chịu trách nhiệm cập nhật danh sách.
- Sai sót hay xảy ra khi mỗi người tưởng người kia đã làm.
Khi đi xa hoặc ra nước ngoài
- Mang đủ thuốc cho cả chuyến và dư thêm vài ngày.
- Chia thuốc ra hai nơi phòng khi mất hành lý.
- Mang đơn thuốc và thư của bác sĩ.
- Hỏi về quy định mang thuốc qua biên giới.
- Tìm trước nơi có thể mua lại nếu cần.
Với thuốc hiếm thì việc mua lại ở nơi lạ gần như không khả thi, nên phần chuẩn bị trước quan trọng hơn nhiều so với người dùng thuốc thông thường. Một lá thư của bác sĩ ghi rõ chẩn đoán và danh sách thuốc cũng giải quyết được phần lớn vấn đề khi qua các cửa kiểm soát.
Tóm lại
Phần lớn sai sót không xảy ra ở một bác sĩ nào mà ở chỗ nối giữa nhiều nơi kê đơn, và bạn là người duy nhất thấy toàn bộ bức tranh. Thực phẩm bổ sung và thảo dược hay bị bỏ khỏi danh sách nhưng lại là nguồn tương tác phổ biến. Chuẩn bị hộp thuốc cả tuần một lần cũng giúp phát hiện sớm việc sắp hết. Và rà lại danh sách ở cả lúc nhập viện lẫn lúc ra viện.
Câu hỏi thường gặp
Làm sao tránh quên uống thuốc?
Hộp chia theo ngày, đặt nhắc trong điện thoại, và gắn giờ uống vào một việc cố định hằng ngày.
Vì sao cần một danh sách thuốc duy nhất?
Vì khi nhiều bác sĩ cùng kê, không ai thấy được toàn bộ bức tranh trừ bạn.
Ai kiểm tra tương tác thuốc?
Dược sĩ là người phù hợp nhất. Hãy đưa họ danh sách đầy đủ, kể cả thực phẩm bổ sung.
Quên một liều thì làm sao?
Hỏi trước bác sĩ hoặc dược sĩ về cách xử lý cho từng loại thuốc, vì mỗi loại khác nhau.